In sectoren waar creativiteit de belangrijkste motor is – journalistiek, film, tv – is sprake van structurele organisatorische onrechtvaardigheid. Dat komt omdat ze parasiteren op de gedrevenheid van hun medewerkers. Denk aan onderbetaling, stress, maar ook aan racisme en #metoo.
Hierover hoorde ik Uva-hoogleraar mediastudies Mark Deuze in de podcast ‘Onder mediadoctoren’ over zijn boek Well-Being and Creative Careers. What Makes You Happy Can Also Make You Sick.
Mensen zijn zo gek om zich kapot te werken in creatieve sectoren omdat ze het werk zo leuk vinden. Ze ervaren veel autonomie en vrijheid. Diezelfde autonomie leidt dus ook tot arbeidsonzekerheid en spanning. Passie legitimeert het gebrek aan een goed leven.
Geen wonder dat de gemiddelde journalist na drie tot vijf jaar het vak verlaat. Daar heeft de sector geen last van. Er is altijd genoeg jonge aanwas die staat te trappelen om de creatieve arena te betreden, vastbesloten om kansen te grijpen.
En wie blijft, die meent over bovengemiddelde kwaliteiten te beschikken en zet die cultuur voort, die praat over Champions League en zo. Zijn of haar kinderen bouwen van jongs af aan al een prachtig netwerk op.
Deze nepo-baby’s komen makkelijk aan de slag. Ze blijven vaak volhouden dat het echt hun eigen verdienste is dat ze hun vleugels zo kunnen spreiden. Wat natuurlijk waar is – en ook niet.
Geen wonder dat deze sectoren zo moeilijk mensen van buiten kunnen vasthouden, zoals klasse-migranten en mensen van kleur. De creatieve sectoren zijn veel, veel conservatiever dan ze ooit aan zichzelf kunnen toegeven.
Deze aflevering is met ruim twee uur wel erg lang. Er zit enige herhaling in maar vooral de uitwerking van het begrip organisatorische onrechtvaardigheid bleef me intrigeren.
Podcasthost Linda Duits merkt op dat bovengenoemde mechanismen ook gelden voor de wetenschap, waar structureel onbetaald overwerk standaard is, om maar te zwijgen van de krankzinnige tijdelijke contracten.
Zo gaf ik zelf een paar jaar een fantastisch leuke mastercursus aan een universiteit waar ik wel drie keer zo veel werk voor verzette als de aanstelling van 0,05 fte (geen typefout) me voor betaalde. Het doet me denken aan wat mijn schoonvader vroeger over zijn moestuin zei: het is een leuke hobby die gelukkig geen geld kost.
Wat hier aan te doen? Duits merkt op dat liefde voor je vak zich zou moeten uitbreiden tot liefde voor je vakgenoten. Met andere woorden: bied weerstand aan het individuele ellebogenwerk dat in deze sectoren hoogtij viert, maar probeer als collectief te strijden voor betere werkomstandigheden. Je begrijpt na het beluisteren van deze mediadoctoren wel waarom dat collectief zich zo moeilijk laat vormgeven.