Helder schrijven begint bij helder denken
Op verzoek van auteurs Vera de Lange en Linda Sprado schreef ik een hoofdstuk in het boek Schaduwfamilie (Scriptum, 2022) dat onlangs in museum IJsselstein werd gepresenteerd. Tot en met 3 juli 2022 kun je daar ook de tentoonstelling Verwantschap. Bij wie hoor jij? bezichtigen.
Het Nederlands Dagblad vroeg me een opinieartikel over donorkinderen te schrijven. Dat deed ik!
De verhalen van George Saunders zijn koud en warm tegelijk. Ze tonen mededogen en kritiek op de huidige Amerikaanse samenleving en slagen daarin nog beter dan in zijn vorige verhalenbundel Tenth of September.
Lees mijn recensie van Bevrijdingsdag van George Saunders in Trouw (7 januari 2023) of in pdf.
“Ik wil er niet zielig over doen, maar ik heb wel overwogen om voor de trein te springen’’, zegt Ruut Weissman in een documentaire met de veelzeggende titel Ruut Weissman: de hoofdpersoon. Een aantal studenten van de Amsterdamse Theaterschool hadden de regisseur beschuldigd van seksueel overschrijdend gedrag.
Deze uitspraak wekte aanvankelijk medeleven bij me op. Het moet afschuwelijk zijn als iemand je beschuldigt van seksuele intimidatie terwijl je nergens van weet!
In Down Girl bestempelt de in Amerika gevestigde filosofe Kate Manne zo’n reactie als himpathy. Onderzoek wijst uit dat zowel mannen als vrouwen sneller sympathie hebben voor mannen. We vinden mannelijke docenten vaak beter, mannelijke politici sympathieker, en zelfs mannelijke criminelen zieliger dan vrouwelijke.
Himpathy zit diep. De himpathy die Weissman oproept zit zelfs zo diep dat je de aantijgingen van de theaterstudenten er bijna bij vergeet.
Recensie in Trouw van Down Girl en Man en macht van Kate Manne (13 december 2020).
Met drie zelfstandige naamwoorden, twee voorzetsels en een drie lidwoorden bekt de titel niet echt lekker: Een duik in een vijver in de regen, de toch echt wel correcte vertaling van A Swim in a Pond in the Rain, een heerlijk schrijfboek waarin George Saunders overstroomt van enthousiasme voor de negentiende-eeuwse Russische literatuur.
Sinds #metoo zeggen sommige mannen dat ze niet meer weten wat ze tegen vrouwen ‘mogen’ zeggen, bang dat zelfs het kleinste compliment verkeerd valt. Mary Gaitskill schreef over dit probleem in
Is dit lust? van Mary Gaitskill (recensie, Trouw, 13 augustus 2022).
Moet dat nu, een kind met drie of zelfs vier ouders? Wat te denken van draagmoederschap? Hebben geadopteerden recht op informatie over hun biologische geschiedenis? Over dit soort vragen heeft de Staatscommissie Herijking Ouderschap een lijvig rapport geschreven.
Op verzoek van het Podium voor Bio-ethiek verdiepte ik me in de gedachtegangen van deze commissie. Ik raakte erdoor ontroerd.
Het resultaat: een veel te kort essay over een bijzonder interessant en actueel onderwerp, gebaseerd op mijn dissertatie over familiegeschiedenis. Zie hier het essay in Podium (jaargang 27, nr 2, 2020). Hier een pdf van mijn essay, voorafgegaan door het redactioneel van deze aflevering.
Op Decartes’ adagium ‘ik denk dus ik ben’ varieert hoogleraar filosofie Annemarie Mol met: ‘Ik eet dus ik ben’. Wat betekent dat eigenlijk? Wie in een Chileense appel hapt, stopt een stukje Zuid-Amerika in haar mond. Dat stukje raakt vermalen in een lichaam. Is Zuid-Amerika nu onderdeel van mij? Die vraag trekt allerlei laadjes in het denken open.
Waarom is eten in het westen slechts bijzaak? over Eating in Theory van Annemarie Mol in Trouw, 10 juni 2022.
Te laat, een kwartier na het bekende academisch kwartiertje, komt Saraswati binnen voor haar eerste college. Ze gooit haar leren tas op tafel en commandeert: ‘Iedereen die wit is: wegwezen.’
De cursus is bestemd voor PoC, people of colour. Witte studenten zijn pas volgend semester weer welkom.
Lees mijn recensie van Identitti van Mithu Sanyal in Trouw (24 juni 2022) of in pdf, deel 1 en deel 2.
Aan het einde van The voice kids betreden alle coaches en hun pupillen het podium. Ilse de Lange heeft haar hand op de schouder van een puberjongen die boven haar uitsteekt. Naast hen staat Marco Borsato met vóór zich zijn pupil. Hij wrijft het blonde meisje stevig over haar armen en fluistert iets in haar oor. Ze lacht, hij slaat zijn arm om haar borstkas waar die op tepelhoogte blijft liggen. Haar lach vergrijnst.
Ze duwt de hand van zich af, maar hij keert steeds terug naar dezelfde plek. Borsato straalt van genoegen. Het meisje kan geen kant op. Zelden zie je twee tegenstrijdige perspectieven zo helder gevangen in één shot.
Borsato is zich van geen kwaad bewust, denk ik. Zijn behoefte aan verbinding staat haaks op haar ongemak. Zeker weten doe ik dit overigens niet. Hoe weet je wat er in een ander omgaat?
Lees mijn essay ‘Goede seks kan niet zonder volmondig ja’ in Trouw (28 mei 2022) of in pdf, deel 1 en deel 2.
Toen de minimalistische schilder Agnes Martin (1912-2004) een vraag kreeg over de reputatie van vrouwelijke kunstenaars als zijzelf, riposteerde ze: ‘Ik ben geen vrouw, ik ben een deurkruk’. Martin schilderde doeken met rasters en streepjes. Ze weigerde zichzelf te zien als vrouw of als lesbienne.
In haar nieuwste boek Ieder een lichaam legt Olivia Laing een associatief maar overtuigend verband tussen Martins geschilderde hokjes en haar pogingen om aan elke categorisering te ontsnappen.
Recensie in Trouw van Ieder een lichaam. Over verzet, verlangen en vrijheid van Olivia Laing (25 september 2021), hier in pdf)
Met verkleumde handen aten we onze boterhammen op een bankje, en keken langs de wuivende grassen van de Piet Oudolftuin naar het platte, perfect gecomponeerde gebouw van Museum Voorlinden. Het was na de eerste intelligente lockdown, en voor de tweede. De musea waren opnieuw geopend, cafés en restaurants nog steeds dicht.
We hadden de hele riedel van mondkapje-op, desinfectie van de handen, afstand houden, kaartjes in een time-slot reserveren doorstaan. Ach, al we onze blote lijven met goudverf hadden moeten beschilderen, dan hadden we het ook gedaan, als we maar weer zouden mogen kijken naar kleuren en vormen, betoverende, grappige en soms ook dodelijk saaie kunst.
Geen mens kan leven tussen oorzaken is een essay over concepten van Hannah Arendt die kunnen helpen bij het denken over de corona-crisis. Trouw, 5 juni 2021, ook in pdf.
